Rezydencja podatkowa w Hiszpanii po uzyskaniu zezwolenia na pobyt: kiedy powstaje i jak uniknąć podwójnego opodatkowania

Uzyskanie zezwolenia na pobyt w Hiszpanii i uzyskanie statusu rezydenta podatkowego to dwa różne zdarzenia prawne. Zezwolenie na pobyt daje prawo do przebywania i zamieszkania w kraju, natomiast rezydencja podatkowa określa, gdzie i w jakim zakresie dana osoba powinna deklarować dochody i płacić podatki.

Dla właścicieli firm, założycieli spółek IT i specjalistów uzyskujących dochody z kilku krajów różnica ta ma szczególne znaczenie. Po przeprowadzce do Hiszpanii istotne stają się nie tylko dochody ze źródeł hiszpańskich: po uzyskaniu rezydencji podatkowej należy również uwzględnić zagraniczne przychody, aktywa i udziały w zagranicznych spółkach.

Dlatego konsekwencje podatkowe przeprowadzki warto przeanalizować jeszcze przed uzyskaniem statusu rezydenta. Jeżeli dana osoba nadal posiada zagraniczną spółkę, otrzymuje dywidendy, wynagrodzenie lub dochody inwestycyjne poza Hiszpanią, struktura, która była korzystna przed przeprowadzką, po zmianie rezydencji podatkowej może funkcjonować inaczej.

Zezwolenie na pobyt i rezydencja podatkowa to nie to samo

Digital Nomad Visa, No Lucrativa i inne rodzaje zezwoleń na pobyt regulują prawo cudzoziemca do zamieszkania w Hiszpanii. Rezydencja podatkowa jest ustalana odrębnie zgodnie z hiszpańskim prawem podatkowym, dlatego samo posiadanie karty pobytu nie odpowiada jeszcze na pytanie, gdzie dana osoba powinna płacić podatki.

Przy ustalaniu statusu podatkowego bierze się pod uwagę rzeczywistą sytuację: ile czasu dana osoba spędza w Hiszpanii, gdzie znajduje się centrum jej głównych interesów gospodarczych oraz gdzie mieszka jej rodzina. Z tego powodu dwie osoby posiadające ten sam rodzaj zezwolenia na pobyt mogą znaleźć się w różnych sytuacjach podatkowych. Szczególnie ważne jest uwzględnienie tego przy planowaniu przeprowadzki w połowie roku. Kalendarz imigracyjny i podatkowy nie są ze sobą tożsame, a Hiszpania ocenia rezydencję w ramach roku kalendarzowego — od 1 stycznia do 31 grudnia.

Zasada 183 dni: kiedy osoba staje się rezydentem podatkowym Hiszpanii

Najbardziej znanym kryterium jest fizyczna obecność w Hiszpanii przez ponad 183 dni w ciągu roku kalendarzowego. Dni są sumowane i nie muszą następować kolejno po sobie, dlatego kilka okresów pobytu w kraju w ciągu roku może łącznie prowadzić do powstania rezydencji podatkowej. Zasada 183 dni nie jest jednak jedynym kryterium.

Przy ustalaniu statusu znaczenie mogą mieć:

• Faktyczna obecność w Hiszpanii. Jeżeli dana osoba przebywa w kraju przez ponad 183 dni w ciągu roku kalendarzowego, jest to jedna z głównych podstaw uznania jej za rezydenta podatkowego.
• Centrum interesów gospodarczych. Znaczenie ma to, gdzie koncentruje się główna działalność gospodarcza i interesy ekonomiczne danej osoby.
• Miejsce zamieszkania rodziny. Zamieszkanie w Hiszpanii małżonka lub małżonki oraz małoletnich dzieci może w określonych okolicznościach tworzyć domniemanie rezydencji podatkowej.

Szczególnej uwagi wymagają krótkotrwałe wyjazdy. W materiale źródłowym klienta słusznie zwrócono uwagę na to, że zwykły wyjazd poza granice kraju nie musi oznaczać możliwości wyłączenia danego okresu z obliczeń. Dlatego opieranie strategii podatkowej wyłącznie na liczbie wjazdów i wyjazdów jest ryzykowne.

Na przykład, jeżeli dana osoba przeprowadza się do Hiszpanii w połowie roku kalendarzowego, sama data faktycznej przeprowadzki może już istotnie wpłynąć na jej status podatkowy za dany rok. Właśnie dlatego liczbę dni warto obliczyć z wyprzedzeniem, szczególnie jeżeli wraz z przeprowadzką zmienia się struktura dochodów lub dana osoba nadal zarządza zagranicznym biznesem.

Co dzieje się z zagranicznymi dochodami po przeprowadzce

Po uzyskaniu rezydencji podatkowej w Hiszpanii zasadniczego znaczenia nabiera dochód ogólnoświatowy. W analizie podatkowej należy uwzględnić nie tylko środki zarobione bezpośrednio w Hiszpanii, ale również określone dochody ze źródeł zagranicznych.

W przypadku przedsiębiorcy może to być wynagrodzenie z własnej zagranicznej spółki, dywidendy, wynagrodzenie dyrektora, odsetki, dochody inwestycyjne oraz inne przychody. Poszczególne sposoby otrzymywania środków z działalności gospodarczej powodują przy tym różne konsekwencje podatkowe, dlatego samo ustalenie łącznej wysokości dochodu za rok nie jest wystarczające.

Szczególnej uwagi wymaga sytuacja, w której dana osoba po przeprowadzce nadal posiada spółkę w innym kraju. Sam fakt zagranicznej rejestracji firmy nie izoluje jej od hiszpańskiego systemu podatkowego.

Zagraniczna spółka i przepisy CFC

W Hiszpanii obowiązują przepisy transparencia fiscal internacional — mechanizm porównywalny z zasadami dotyczącymi kontrolowanych spółek zagranicznych (CFC). W przypadku spełnienia warunków przewidzianych w przepisach określone dochody zagranicznej spółki mogą zostać uwzględnione przy opodatkowaniu kontrolującego ją rezydenta podatkowego Hiszpanii.

Właśnie w tym miejscu może pojawić się problem dla przedsiębiorców przyzwyczajonych do prostego założenia: dopóki zysk pozostaje na rachunku zagranicznej spółki i nie jest wypłacany w formie dywidendy, właściciel nie ma osobistego zobowiązania podatkowego. Po przeprowadzce do Hiszpanii taka logika nie ma zastosowania do wszystkich struktur.

Przy analizie zagranicznej spółki znaczenie ma jednocześnie kilka czynników:

• udział właściciela i stopień kontroli nad spółką;
• kraj rejestracji i poziom opodatkowania działalności;
• charakter dochodów spółki i jej rzeczywista działalność;
• funkcje wykonywane przez właściciela po przeprowadzce do Hiszpanii;
• sposób podziału zysku i uzyskiwania dochodu osobistego.

Dlatego przepisów CFC nie można oceniać wyłącznie na podstawie jednego wskaźnika — na przykład procentowego udziału w spółce lub stawki podatku dochodowego od osób prawnych. Należy przeanalizować całą strukturę oraz okoliczności działalności spółki.

Beckham Law: kiedy szczególny reżim może mieć zastosowanie

Dla niektórych specjalistów i przedsiębiorców przeprowadzających się do Hiszpanii może być dostępny szczególny reżim podatkowy, powszechnie znany jako Beckham Law. Jego istotą jest możliwość czasowego stosowania szczególnych zasad opodatkowania zamiast standardowego systemu obowiązującego hiszpańskiego rezydenta podatkowego.

Beckham Law nie należy jednak traktować jako uniwersalnej ulgi dla każdego posiadacza zezwolenia na pobyt. Możliwość skorzystania z tego reżimu zależy od podstawy przeprowadzki, wcześniejszego statusu podatkowego, charakteru pracy lub działalności gospodarczej oraz spełnienia innych przewidzianych wymogów. Ponadto przejście na szczególny reżim wymaga przestrzegania określonej procedury i terminów.

W przypadku właściciela zagranicznej spółki kwestia jest jeszcze bardziej złożona. Należy ocenić nie tylko formalne prawo do skorzystania z reżimu, ale również sposób uzyskiwania dochodu, funkcję pełnioną przez daną osobę w spółce oraz organizację samej struktury korporacyjnej. Dlatego możliwość zastosowania Beckham Law najlepiej zweryfikować przed przeprowadzką lub bezpośrednio po powstaniu odpowiedniej podstawy, a nie dopiero podczas przygotowywania pierwszego zeznania podatkowego.

Jak uniknąć podwójnego opodatkowania

Rezydencja podatkowa w Hiszpanii nie oznacza, że każdy zagraniczny dochód zostanie automatycznie opodatkowany dwukrotnie — najpierw za granicą, a następnie w Hiszpanii. W takich sytuacjach zastosowanie mają umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz mechanizmy zaliczenia przewidziane w prawie krajowym.

Samo istnienie umowy nie rozwiązuje jednak problemu. Najpierw należy określić rodzaj dochodu, państwo jego źródła i status podatkowy odbiorcy, a następnie sprawdzić, które państwo uzyskuje prawo do opodatkowania oraz w jaki sposób w drugim państwie eliminowane jest podwójne opodatkowanie.

W praktyce przed przeprowadzką warto sprawdzić co najmniej trzy kwestie: czy pomiędzy Hiszpanią a danym państwem obowiązuje umowa, w jaki sposób reguluje ona konkretny rodzaj dochodu oraz czy podatek zapłacony za granicą można zaliczyć na poczet podatku w Hiszpanii. Ostatnia kwestia ma szczególne znaczenie. Możliwość zaliczenia nie oznacza, że każda kwota zagranicznego podatku automatycznie obniży hiszpański podatek o taką samą wartość. Właśnie dlatego porównywanie dwóch jurysdykcji wyłącznie na podstawie nominalnych stawek podatkowych jest niewystarczające.

Modelo 720: ujawnianie zagranicznych aktywów

Po uzyskaniu statusu hiszpańskiego rezydenta podatkowego należy osobno sprawdzić obowiązki dotyczące deklarowania zagranicznych aktywów. Jedną z najbardziej znanych form takiego ujawnienia jest Modelo 720.

Modelo 720 jest deklaracją informacyjną, a nie odrębnym podatkiem. W materiale źródłowym klienta wskazano, że obowiązek może powstać w odniesieniu do zagranicznych rachunków bankowych, papierów wartościowych i udziałów, a także nieruchomości po przekroczeniu określonych wartości progowych. Dla przedsiębiorców istotne jest tutaj rozróżnienie dwóch kwestii. Pierwsza dotyczy tego, czy należy ujawnić posiadanie zagranicznego aktywa. Druga — czy powstaje podatek od dochodu generowanego przez ten składnik majątku lub zagraniczną spółkę. Są to dwa różne obowiązki i istnienia jednego nie należy automatycznie utożsamiać z drugim.

Co warto sprawdzić przed przeprowadzką do Hiszpanii

Konsekwencje podatkowe łatwiej zaplanować przed zmianą rezydencji niż przebudowywać istniejącą strukturę korporacyjną i finansową już po przeprowadzce. Dotyczy to szczególnie właścicieli zagranicznych spółek, przedsiębiorców posiadających kilka źródeł dochodu oraz osób dysponujących znaczącymi aktywami poza Hiszpanią.

Przed przeprowadzką warto określić przewidywaną datę powstania rezydencji podatkowej, przeanalizować zagraniczne źródła dochodów i posiadane aktywa, sprawdzić odpowiednie umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz ocenić konsekwencje posiadania zagranicznej spółki. Jeżeli dana osoba potencjalnie spełnia warunki szczególnego reżimu podatkowego, tę kwestię również najlepiej rozważyć z wyprzedzeniem.

W rezultacie imigracyjny i podatkowy aspekt przeprowadzki należy traktować jako jedną strukturę. Samo uzyskanie zezwolenia na pobyt nie przesądza o konsekwencjach podatkowych, jednak faktyczne zamieszkanie w Hiszpanii może istotnie zmienić sposób opodatkowania zagranicznych dochodów i działalności gospodarczej.

Jeżeli planują Państwo przeprowadzkę do Hiszpanii i nadal posiadają zagraniczną spółkę lub uzyskują dochody z innych krajów, Wolja Digital może przeanalizować strukturę własności i źródła dochodów, ocenić potencjalne konsekwencje zmiany rezydencji podatkowej oraz określić kwestie, które należy rozwiązać przed przeprowadzką.